12 Aralık 2010 Pazar

milli gelir

Milli Gelir
Bir ekonomide belli bir dönemde üretilen mal ve hizmetler toplamidir. toplumun refah derecesini gösteren tatminkar bir ölçüttür.
MILLI GELIRLE ILGILI KAVRAMLAR :
GAYRISAFI MILLI HASILA: Öncelikle gayrisafi milli üretimi açiklayalim.Gayrisafi milli üretim, ekonominin tüm sektörlerinde (tarim, sanayi, hizmet) bir yilda üretilen nihai mal ve hizmetler toplamidir."Gayrisafidir" yani net degildir.Çünkü üretim faaliyetlerine katilan sermaye bir miktar eskimis yipranmistir. Bu eskiyen miktar deger olarak yeni üretilen mallarin içerisine girmistir.Safi milli üretim, bu asinmayi o yilki gayrisafi milli üretim degerinden düserek bulunur. Bir ekonomide (genellikle) bir yilda üretilen nihai mal ve hizmetlerin( gayrisafi milli üretim) her birinin piyasa fiyatlari ile çarpilmasi sonucu elde edilecek degerler toplamina "Gayrisafi milli hasila(gelir)" denir.
SAFI MILLI HASILA(SMH): Safi milli hasilayi bir yilda üretilen nihai mal ve hizmetlerin net degerlerinin toplami olarak tanimlamamiz mümkün. O halde;
SMH(Piyasa fiyatlari ile) = GSMH(Piyasa fiyatlari ile) -Amortisman(Eskime payi)
Diger denklikleri de formüle edersek :
MG(Mili Gelir) = SMH(Piyasa fiyatlariyla) - vasitali(dolayli) vergiler
MG = SMH(faktör fiyatlariyla) yani;
SMH(Piyasa fiyatlariyla) - Dolayli vergiler = SMH(faktör fiyatlariyla)
KISISEL GELIR:
Kisisel gelir = Milli Gelir + (Transfer Harcamalari+Sübvansiyonlar) - (Kurumlar Vergisi, Sirketlerin Dagitilmayan Kari, Sosyal Kesenekler)
Milli geliri bir milli ekonomideki üretime katilan üretim faktörlerinin elde ettikleri gelirlerin toplami olarak ifade ettik.Ancak bu gelirden bir kisim kesintiler ve bu gelire bir kisim eklemeler bize sonuç olarak yukarida formüle edildigi üzere kisisel geliri verir.
Eklemeler:
Transfer harcamalari: Devletin emeklilere kimsesizlere, yoksul ve issizlere üretim karsiligi olmadan yaptigi karsiliksiz ödemelerdir.
Sübvansiyonlar: devlet tarafindan üreticiye tesvik amaciyla verilen karsiliksiz mali yardimlardir.
Kesintiler:
Kurumlar vergisi: Firmalarin karlarindan ödedikleri bir vergidir.
Sirketlerin dagitilmayan kari: Sirketler yil sonunda o yil içinda elde ettikleri gelirleri hissedarlara dagitirlar.Ancak uygulamada karin tümü degil bir kisimi dagitilir, geri kalani yeni yatirimlara finansman olarak kullanilir.Bu olaya "Oto finansman" denir.
Sosyal Kesenekler: Sosyal sigortalar emekli sandigi, bagkur gibi kuruluslara belli araliklarla belli ödemeleridir.
KULLANILABILIR GELIR: Kisisel gelire bagli bir gelirdir.
Kulanilabilir gelir = Kisisel gelir - vasitasiz(dolaysiz) vergiler
KISI BASINA MILLI GELIR(KMG): Ekonominin net büyüme hizini gösterir.
KMG= MG / Nüfus
Gelirin bu geliri yaratan kisiler arasinda nasil pay edildigi ile ilgili iki araç "Pareto Pramidi" ve "Lorenz Egrisi" dir. Pareto Pramidi'nde tepede yüksek gelirlilerden tabanda düsük gelirlilere dogru genisleyen ve sekli ülkelere göre degisen bir pramit kullanilir.
Lorenz Egrisi'nde "x" ekseninde nüfus "y" ekseninde gelir %20'lik kisimlara ayrilir. Eger ekonomide herkes esit gelir sahibi olsaydiegri kösegen olarak uzanacakti. Egri kösegenden uzaklastikça gelir dagilimi bozuluyor demektir.

3 nolu egriyle gösterilen ülkede gelirin
2 nolu egriyle gösterilen ülkeye nazaran
daha esitsiz dagildigi anlasilacaktir.
NOMINAL MILLI GELIR &REEL MILLI GELIR
Üretilen mal ve hizmetlerin piyasa fiyatlari ile çarpilmasi olusan toplama milli gelir dedik.Fiyatlarin artmasi ile olusacak milli gelir artisi gerçegi yansitmaz; reel bir artis degildir, ekonomi büyümemis, satin alma gücü artmamistir.Çünkü bahsedilen artis reel degil nominal(parasal) bir artistir.Ekonomik büyümenin göstergesi olan büyüklük reel milli gelirdir. Reel ve nominal degisimleri ayirt etmenin iki yolu vardir:
Diyelim 1980 ve 1988 yillarini karsilastiriyoruz. 1988 yili GSMH'sini hesaplarken 1988 yili fiyatlarini degil karsilastirma yapacagimiz 1980 yilinin fiyatlarini kullaniriz. Bu sekilde 1980 ile 1988 yillari arasindaki dönemde fiyat artislari nedeniyle ortaya çikan aldatici GSMH(ya da milli gelir) artisi giderilmis ve geriye gerçek artis kalmis olacaktir.
Fiyat endeksi kullanilir.
Fiyat Endeksi = Nominal GSMH / Reel GSMH
DIS TICARETIN VE DEVLET HARCAMALARININ MILLI GELIR ÜZERINDEKI ETKISI
Ithalat(disaridan mal alinmasi) ve devlet tarafindan toplanan vergiler milli geliri azaltici etki yaparken ihracat(disariya mal satilmasi) ve devlet harcamasi milli geliri artirici etki yapar.
Ihracat(X) ve Ithalat(M) olmak üzere
X>M ise dis ticaret fazlasi vardir. Tersi durum ise dis ticaret açigidir.Milli geliri(Y) iki sekilde ifade edebiliriz;
Y = C + S
Y = C + I
I yatirim harcamalarini C tüketim harcamalarini S ise toplam tasarruflari göstermektedir.Iki formülü birbirine esitlersek tasarruflar yatirimlara denk olacaktir.ikinci formülde yatirim ve tüketim harcamalrinin yanina devlet harcamalari ve ihracati ekleyip ithalati çikarirsak formül son seklini alacaktir
Y= C + I + G + ( X - M )

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder