12 Aralık 2010 Pazar

iktisat sözlüğü 9 Ucuz Emek Ülkeleri Uluslararasi Likidite

Tüneldeki Yilan (snake in the tunnel)
Avrupa Ekonomik Toplulugu'na üye ülkelerin 1972-1979 yillari arasinda uyguladiklari para sistemi. 18 Aralik 1971 tarihinde Washington'da Smithsonian Enstitüsünde toplanan on büyük sanayilesmis ülkenin temsilcisi, Amerikan Dolarinin baslica paralar karsisinda devalüe edilmesi kararini almislardir. Toplantida ayrica, ulusal paralarin dolar etrafindaki sinirlarinin da toplam %2'den %4.5'e çikartilmasi kabul etilmisti. Bu ise dolarin disindaki iki ulusal para arasindaki toplam dalgalanma marjinin yüzde 9 olmasi anlamina geliyordu. Oysa, Avrupa Ekonomik Toplulugu'nu kuran ülkeler aralarinda daha siki baglarla baglanmis bir iktisadi ve mali birlik kurmayi amaçliyorlardi. Bu ise her seyden önce sözkonusu ülkelerin paralarinin sabit kurlardan birbirine baglanmasini gerektiriyordu. Dolayisiyla AET ülkeleri Smithsonian Toplantisinda alinan bu karara uymakla birlikte, kendi ulusal paralari arasinda özel bir düzenlemeye gittiler ve iki AET ülkesinin parasi arasindaki en yüksek dalgalanmayi toplam %2.25 oraniyla sinirlandirdilar. Böylece bu ülkenin paralari "iki bagli" bir kur sistemine tabi oluyordu. Söyle ki, üye ülkeler paralarinin dolar karsisinda toplam dalgalanma sinirlarini %9'a çikartiyor, fakat kendi paralarinin birbirine karsi dalgalanmasini ise toplam %2.25 ile sinirlandiriyordu. Bu uygulama Smithsonian Enstitüsü binasinin altindaki tünelin içinde bir yilana benzetilmistir. Çünkü dolara karsi daha yüksek dalgalanma sinirlari, tünelin genisligine, Avrupa paralari arasindaki da sinirli dalgalanma yilana benzetiliyordu.
Smithsonian kur düzenlemelerinden sonra uluslararasi mali alandaki panik durulmadi, aksine giderek artti. Bunun sonucunda 1873 Subat'inda dolar ikinci kez devalüe edildi. 16 Mart 1973'de Avrupa ülkeleri aldiklari kararla ulusal paralarinin dolara olan bagimliliklarini kaldirdiklarini (paralarini dolar karsisinda dalgalanmaya birakmalari) fakat kendi paralari arasindaSmithsonian Anlasmasinda belirledikleri dar dalgalanma sinirlarini sürdüreceklerini dünyaya ilan ediyorlardi. Böylece Bretton Woods Sistemi'nin yikilmis olmasinin yaninda "yilan" da "tünel"den kurtulmus oluyordu. Buna da "tünelsiz yilan" adi verilir.
Tünelsiz Yilan Bkz. Tüneldeki Yilan
(cheap labour countries)
Sanayilesmis ülkelerde, isgücünün bol, dolayisiyla ücretlerin düsük oldugu az gelismis ülkeleri ifade için kullanilan bir deyim. Özellikle, koruyuculuk tartismalarinda kullanilir. ABD'de dokuma, giyim, vs. gibi emek-yogun endüstrilerinin temsilcileri ucuz-emek ülkelerinin ihraç ettikleri benzer mallarla rekabet edemeyeceklerini, o bakimdan gümrük tarifeleri ve öteki kisitlayici önlemlerle bu endüstrilerin korunmasini isterler. Bu amaçla örnegin "lobicilik" yapar. Kongre üyeleri ve hükümet üzerine baskida bulunurlar. Ancak bilimsel açidan gerçek durum sudur ki, sanayilesmis ülkelerdeki bu tür endüstriler verimliligi nisbeten düsük olan endüstrilerdir. Bunlarin korunmasindan çok, kaynaklarin daha verimli endüstrilere kaydirilmasi ülke açisindan daha yararlidir.
Ufak Ülke (small country)
Uluslararasi ticarette kullanilan bir kavram. Cografi ya da nüfus açisindan ufak olmaktan çok ekonomik bir kapsam tasir. Söyle ki, ufak ülke bir alici ya da satici olarak, sözkonusu malin uluslararasi fiyatlarini ve öteki piyasa kosullarini etkileyemez. Bu anlamda, "fiyat-kabullenen" durumundadir. Oysa "büyük" ülkeler büyüklüklerinden dolayi bir tür monopolcü güce sahiptirler. Satin aldiklari veya sattiklari miktarlari degistirerek dünya fiyatlarini etkileyebilirler.
Uluslararasi Iktisat (International Economics)
Bir ülkenin diger ülkelerle yaptigi ekonomik ve mali islemleri inceleyen Ekonomi Bilim Ülke ile dis alem arasindaki mal ve hizmet akimi yaninda uluslararasi emek, sermaye ve teknoloji akimlarini da kapsar. O bakimdan uluslararasi iktisat kavrami yalniz mal ve hizmet ithalat ve ihracati konu olan dis ticaretten daha genistir. Uluslararasi iktisatin bazi ana konulari sunlardir: Ülkelerin neden dis ticaret yaptiklarini, dis ticaretin yarar ve bilesimini inceleyen uluslararasi ticaret teorisi (soyut teori), döviz piyasasi ve ödemeler bilançosunu konu alan parasal uluslararasi iktisat teorisi, gümrük tarifeleri, kotalar ve öteki dis ticaret kisitlamalarini içeren dis ticarete devlet müdahaleleri, bölgesel iktisadi birlesmeler ve GATT gibi dünya ticaretinin serbestlestirilmesi yaklasimlari, sanayilesme ve dis ticaret, uluslararasi para sorunlari.
Uluslararasi Isbölümü
Gelismis ülkelerin sanayi ve teknoloji ürünlerinde, azgelismis ülkelerin de hammadde ve yari mamül ürünlerde uzmanlasmasi seklinde gelismis ülkeler lehine isledigi kabul edilen, farkli ülkelerin farkli mallarin üretiminde uzmanlasmasi sistemi.
(international liquidity)
Uluslararasi ödemelerin finansmani için ülkelerin sahip olduklari resmi dis rezervlerin ya da ödeme araçlari stoklarinin toplami. Genellikle ülkelerin resmi dis rezervleri merkez bankalari tarafindan tutulur ve bu rezervler altin, döviz, özel çekme haklari (SDR) ve IMF rezerv pozisyonlarindan olusur.
Dünya ticaretinin ve mali akimlarinin giderek genislemesi, uluslararasi likiditenin de artirilmasini gerektirir. Ancak, uluslararasi likiditenin tam olarak dünya ihtiyaçlarina uygun bir oranda artirilmasi gerekir. Likiditenin ihtiyaçtan daha yüksek oranda artirilmasi, uluslararasi ekonimiy enflasyona sürükleyebilir. Çünkü bu durumda ülkeler asiri biçimde harcamalarini genisletici politikalar izlemeye koyulabilirler.
Uluslararasi Rezervler (international rezerves)
Uluslararasi borç ödemelerinde kabul edilen her türlü aktif. Buna göre ülkelerin para otoritelerinin elinde bulunan altin ve konvertibl dövizler ile IMF'deki çekme kolayliklari, özel çekme haklari, uluslararasi ödemelerde kabul edilebilir nitelige sahip olan kisa vadeli resmi ve özel alacak senetleri ve tahvilleri ile diger kredi kolayliklari uluslararasi rezerv olarak kabul edilir. Bu tanim uluslararasi gayri safi rezervleri ifade etmektedir. Uluslararasi net rezervleri bulabilmek için, bir ülkenin disariya olan kisa vadeli borçlarinin toplam rezervlerinden çikartilmalari gerekir.
Uluslararasi rezervler ülkenin dis ödemelerindeki dengesizligin finansmanini saglayan önemli bir araçtir. Ülkeler uluslararasi rezervleri ödemeler dengesi açiklarini kapatmak, yani ayarlama yapmak ve böylece döviz kuru istikrarini saglamak için ellerinde tutarlar. Ülkelerin ellerinde bulunan uluslararasi rezervler ne kadar çok olursa döviz kuruna istikrar kazandirmak o derece mümkün olur.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder