12 Aralık 2010 Pazar

iktisat sözlüğü 7 Uluslararasi Ticaret Uluslararasi Ticaret Rezervleri

Uluslararasi Sermaye Akimlari (international capital flows)
Ulusal sinirlari açarak ülkeye giren ya da ülkeden çikan sermaye, ticari amaçla uluslararasi özel sermaye akimi ile kalkinma yardimi niteligindeki uluslararasi resmi sermaye akimlarindan olusur. Resmi sermaye, genellikle uzun-vadelidir. Özel sermaye akimlari ise kisa veya uzun vadeli olabilir. Örnegin ihracatçi kredileri, yabanci ülkelerde açtirilan banka mevduat hesaplari, mevduat sertifikasi alim satimlari, kisa vadelidir (süresi 1 yildan az). Buna karsilik yabanci tahvil ve hisse senedi alim satimlar ile dolaysiz yabanci sermaye yatirimlari uzun vadeli sermaye akimi kapsamina girerler. Bir ülkeye yabanci mali sermaye girisi o ülkede döviz arzinin artmasi demektir. Dolayisiyla ulusal paranin degerini yükseltici etki yapar. Tersine sermaye çikisi, ulusal paranin degerini düsürücü etkide bulunur. Ödemeler bilançosu açisindan tüm sermaye girisleri dis açiklari giderici (fazlaliklari artirici), tüm sermaye çikislari da bu dis açik dogurucu veya açiklari artirici etkide bulunur.
Uluslararasi Ticaret (international trade)
Uluslararasinda gerçeklesen mal ve hizmet akimlari. Uluslararasi ticaretin iç ticaretten farkli, birincisinin dövizle yapilmasi ve gümrük tarifeleri, kotalari, döviz kontrolleri gibi çesitli uygulamalara konu olmasidir.
Iktisat literatüründe uluslarin birbirleriyle niye mal ve hizmet alisverisinde bulunduklarini, diger bir deyisle ticaret yaptiklarini açiklamaya yönelik birçok teori gelistirilmistir. Bu teorilerin bazilari uluslararasi ticareti ülkeler arasindaki verimlilik farkliliklarina, bazilari faktör yogunlugu farkliliklarina, bazilari ticarete konu olan mallarin o ülkelerde bulunmamis olmasina, bazilari ise o malin üretiminde mutlak veya karsilastirmali olarak bir üstünlüge sahip olmasina bagliyarak açiklamislardir.
Uluslararasi Ticaret Politikasi (international trade policy)
Devletin ekonomik kalkinma, döviz gelirlerini artirma, döviz giderlerinden tasarruf, yurtiçi mal arzini ve fiyat istikrarini saglama gibi nedenlerle, mal ve hizmet ithalat ve ihracatini düzenlemek üzere yaptigi müdahaleler. Bu müdahale genellikle belirli mallarin ülkeye girisini sinirlandirma veya tamamen yasaklama amacina yönelik olabilecegi gibi, bir kisim dis ticaret faaliyetlerinin özendirilmesi amaci da güdülebilir. Örnegin yerli üretimin korunmasi için ithalatin kisitlanmasi, birinci gruba, döviz gelirlerinin arttirilmasi amaciyla ihracatin özendirilmesi ikinci gruba girer. Kisitlamaya yönelik müdahale araçlari arasinda örnegin gümrük tarifeleri, kotalar ve öteki miktar kisitlamalari yer alir. Ihracati özendirici araçlar arasinda da vergi iadesi, ucuz kredi, gümrük vergisi bagisikliklari vs. bulunmaktadir.
Uluslararasi Ticaret Rezervleri (rezerves of international trade)
Bir ülkenin dis ödemelerinde kullanilmak üzere belirli bir anda bulundurdugu uluslararasi ödeme araçlari stoku. Rezerv olarak tutulan ödeme araçlari altin, döviz, özel çekme haklari (SDR) ve ülkenin IMF'deki rezerv pozisyonlaridir.
Uluslarasiri Sirket (transnational corporation)
En az iki yabanci ülkede, düzenli ve sürekli faaliyetleri olan, bir ya da birkaç ülke kökenli tüm kuruluslar olup, birden çok ülkede üretim ve dagitim faaliyetleri yürüten sirkettir.
Uruguay Görüsmeleri (Uruguay Round)
GATT çerçevesinde yapilan çok-yanli ticaret görüsmelerinin sekizincisi. 1986 yilinda Uruguay'in baskenti Punta Del Este'de baslamis ve dört yil sürmüstür. Görüsmeler iki bölüm halinde yürütülmüstür. Birinci bölümde mal, ikinci bölümde ise hizmetler ticareti konulari ele alinmis. Mal ticaretiyle ilgili olarak dünya mal akimlarinda daha fazla serbesti saglanmasi, çok-yanli ticaret sisteminin güçlendirilmesi, GATT'in etkinliginin arttirilmasi gibi amaçlardan hareket edilmistir. Somut olarak ise, gümrük tarifelerinin daha fazla indirilmesi, ancak geçmis görüsmelerde bu konuda saglanan basarilar dolayisiyla daha çok tarife disi engellerin (miktar kisitlamalari dahil) kaldirilmasi, tropik ürünler ticaretinin tamamen libere edilmesi, balikçilik, orman ürünleri, madenler gibi sosyal kaynaklar kökenli ürünlerde daha fazla liberasyona gidilmesi, tekstil, giyim, demir-çelik gibi mallarin ticaretindeki "gönüllü ihracat kisitlamalari"nin kaldirilmasi ve dünya tarim ürünleri ticaretinin serbestlestirilmesi gibi konular ele alinmistir. Tarim konusu toplantilarda özel bir agirlik tasimistir. Uygulamaya bakildiginda, hemen hemen bütün ülkelerde tarim kesimi yogun bir hükümet destegine konu olmaktadir. Tarim üzerindeki bu koruyuculuk yalniz az gelismis ülkelerde degil, gelismis ülkelerde de çok yaygindir. ABD'nin ve özellikle AT'nin özel tarimsal destekleme programlari vardir. Tarim, ilk kez Uruguay Görüsmelerinde ayrintili biçimde ele alinmistir. Bu toplantilarda dünya tarim ürünleri ticaretinin arttirilmasi için tarim kesimine verilen sübvansiyonlarin azalmasi, uluslararasi piyasaya daha rahat geçis olanagi saglanarak bu alanda dis rekabetn arttirilmasi gibi konular tartisilmistir. Uruguay Görüsmelerinin ikinci bölümü, hizmetler ticaretiyle ilgilidi. Hizmet sektörü ulastirma, haberlesme, sigortacilik, bankacilik, turizm, insaat vs. gibi faaliyetleri kapsamaktadir. Son yillarda hizmet sektörü hizla gelisen ve önemli istihdam yaratan bir sektör durumuna gelmistir. Gelismis ülkelerde bu sektörün milli gelir içindeki payi %50'nin üzerindedir. Oysa, dünya ticaretin hizmet sektörünün payi oldukça düsüktür. Uruguay görüsmelerinde uluslararasi hizmet ticaretinin arttirilabilmesi için bu sektör üzerine konan ulusal kisitlamalarin kaldirilmasi ve uluslararasi hizmet alisverisinin kolaylastirilmasi tartisilmistir. Uruguay toplantilari bu nedenle 1990 yili sonlarinda herhangi somut bir sonuç elde edilemeden anlasmazlikla sonuçlanmistir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder