12 Aralık 2010 Pazar

ekonomideki temel kavramlar

Ekonomi nedir

ekonomi sinirli,kit kaynaklarin(örnegimizde demir) sinirsiz insan ihtiyaçlarini (otomobil,köprü,baraj) karsilamakta kullanimini inceleyen sosyal bir bilimdir.
Temel kavramlar
Ihtiyaç: Zorunlu olan ve zorunlu olmayan ihtiyaçlar olarak ayrilabilir
Ihtiyacin zorunlu olup olmadigi kisinin gelir ve kültür düzeyine. yasanilan zamanin gereklerine ,mekana ve aliskanliklara göre degisir.Bu açidan,kisi için faydasina bakilmaksizin,sigara ve uyusturucu maddeler de bagimlisi için ihtiyaç kapsamindadir
Fayda : Ihtiyaci giderme esastir. Bu baglamda alkol de alkolik biri için faydalidir.
Mal ve Hizmetler: Tüketim ve üretim mallari olarak ikiye ayrilabilir.Baska mallarin üretimnide kullanilan mallar üretim malaridir(örn toprak, demir.) Tüketim mallari dayanikli ve dayaniksiz tüketim mallari olarak ikiye ayrilir. Buzdolabi,elbise kullanilinca tükenmeyen malar dayanikli tüketim mallari iken ekmek, seker dayaniksiz tüketim mallaridir.
Mallar serbest mallar(hava) ve ekonomik mallar(fiyati olan) olarak da ayrima tabi tutulabilir.
Üretim: Dört sekilde olur:
Sekil degisikligi ile: Kumastan elbise yapmak bir üretimdir.
Mekan degisikligi ile: Bir mali bol oldugu bölgeden alip kit oldugu bölgeye tasimak üretimde bulunmaktir.
Zaman degisikligi ile: Bir mali bol oldugu dönemde saklayarak kit oldugu dönemde ihtiyaca hazir bulundurulmasi malin faydasini artirdigindan üretimdir.
Mülkiyet degisikligi ile: Malin daha fazla ihtiyaci olana dogru sahip degistirmesi seklinde olur.
Not: Doktor, mühendis, danisman hizmetleri de üretimdir.
Üretim faktörleri:
Emek(isgücü): Geliri ücrettir.
Tabiat(petrol,toprak,akarsu): Geliri ranttir.
Sermaye(makina,techizat,alet,malzeme): Geliri faizdir.Insan yapimidi olan tek üretim faktörüdür. Ülkelerin gelismislik ölçümünde en önemli unsurdur
Not: Mütesebbis(girisimci), kimilerince dördüncü üretim faktörü kabul edilirken kimi ekonomistler girisimciyi emek kapsaminda görür.
-Para, finans kapitali(sermaye) sayilir ve ancak sermaye mallari satin alindiginda üretim faktörü olur.
Yatirim: Sermaye mallarindaki ve techizat stokundaki artistir. Bir fabrikadaki mallarin yenilenmesi ya da yeni makina ilavesi de yatirimdir.
Ev fabrika,hisse senedi satin almak yatirim degildir; çünkü,sermaye mallari stokunda bir artis olmamistir.yalnizca bir el degistirme söz konusudur. Yatirim yeni üretim kapasiteleri yaratabilmaktir.
Dört Ekonomik Problem: Ne üretilecek, nasil üretilecek, ne tüketilecek, kim tüketecek.
Alternatif Maliyet: Bir malin üretimini bir birim artirmak için baska bir maldan vazgeçilmesi gereken mal miktaridir. Ayni sinirli kaynaklar ile 10 birim X ya da 20 birim Y mali üretilebiliyorsa 1 birim X mali üretmenin firsat maliyeti vazgeçilen 2 birim Y malidir.
Üretim Imkanlari(production possibilities): Kaynaklar sinirli oldugundan hangi mal ve hizmetlerin hangi oran ve miktarlarda üretilecegine dair tercih yapilmalidir.Bir maldan üretilen miktar arttikça o malin diger mallar cinsinden firsat maliyeti artar; yani eldeki kaynaklar ile 10 birim X ve 20 birim Y üretilebiliyorsa üretilen X miktari 14'e çiktiginda üretilebilen Y miktari azalmali 16 gibi bir deger olmalidir. Mallarin miktarlari arasindaki tüm bu üretim kombinasyonlarinin birlestirilmesiyle üretim imkan egrisi elde edilir. Egri disindaki noktalar elde edilemez üretim kombinasyonlarini gösterir. (10 birim X, 25 birim Y gibi)
Üretim imkanlari egrisi ekonomideki üç temel kavrami gösterir: (1) Egrinin negatif egimi firsat maliyetini gösterir.egri üzerinde ilerledikçe bir maldan üretilen miktar arttikça diger mal(lar)dan üretilen miktar azalmaktadir. (2) Egrinin disindaki elde edilemez üretim kombinasyonlarini gösteren noktalar ekonomideki kit kaynaklarin göstergesidir (3) Bu kit kaynaklar üretilen mallarin miktarlari arasinda tercih yapmayi zorunlu kilar -->firsat maliyeti, kitlik(scarcity), tercih.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder